Pracujący inteligent

Sie 7, 2011

18Stefan Żeromski w powieści „Ludzie bezdomni” kreuje postać tytana pracy. Wywodzący się z nizin społecznych lekarz Tomasz Judym, pragnie swoją pracą spłacić to, co nazywa „przeklętym długiem”. Za wszelką cenę chce pomagać ludziom ze slumsów, w których kiedyś sam mieszkał. Doktor jest człowiekiem ceniącym odpowiedzialność. Czuje obowiązek by pomagać najbiedniejszym skrzywdzonym przez los. Praca przesłania mu całe życie i nie pozwala sobie na żadne kompromisy. Gotów jest się wyrzec nawet osobistego szczęścia, by tylko móc czuć się pomocnym i przydatnym. Żeromski rysuje obraz idealisty i ofiarnika, poświęcającego wszystko w imię utopijnych marzeń. Autor opisuje również morderczą pracę ludzi z nizin społecznych. Robotnicy w fabryce cygar, górnicy w Zagłębiu czy chłopi w Cisach, pracują ponad siły, w warunkach urągających ludzkiej godności. Wynagrodzenie, które otrzymują, nie pozwala nawet na zaspokojenie podstawowych potrzeb i zapewnienie najskromniejszych warunków bytowych. Świat kapitalizmu jest brutalny, a ludzka praca ceniona bardzo nisko. Boleśnie przekonują się o tym ci, którzy za kawałek chleba, umierają w zadymionych halach i ciemnych kopalniach. Najwybitniejszy twórca polskiego renesansu Jan Kochanowski, w cyklu dwunastu utworów objętych wspólnym tytułem „Pieśń świętojańska o Sobótce” ukazuje pochwałę wsi oraz różnorodność i piękno ludowych tradycji i obyczajów. W pieśni Panny Trzynastej przedstawiony jest obraz spokojnego, szczęśliwego życia na łonie natury. Wieś, opisana przez Kochanowskiego, jawi się jako arkadia, kraina szczęścia i spokoju. Życie zaś jest niezmącone żadną troską, a egzystencja pełna korzyści i zalet. Poeta twierdzi, że człowiek potrafi wykorzystać dary i plony natury, żyje bezpiecznie, uczciwie i pobożnie. Chwali, co dzień w swych modlitwach Boga, a Ten przynosi mu dostatnie życie. Praca na roli, choć ciężka i trudna, daje mu satysfakcję. Jest także podstawą jego bogactw materialnych. Zapewnia utrzymanie i jest bardziej powodem do dumy, niż do przeklinania trudu i znoju. Po dobrze wykonanej pracy gospodarz może cieszyć się dorodnymi zbiorami. Jesienią może pójść do sadu i podziwiać wynik swej całorocznej pracy. Epoka oświecenia, przynosi wiele dzieł, w których na pierwszy plan wysuwa się motyw pracy. W Europie jest to np. powiastka filozoficzna Woltera pt. „Kandyd”, w której autor proponuje pracę w gronie przyjaciół, przyjaciół imię poszanowania ideałów i wspólnych celów. Uważa, że tylko ona może ulepszyć życie, oraz dać wewnętrzny spokój i radość. Z problemem pracy można się spotkać także w powieści polskiej „Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki”. Powieść przedstawia krytyczny obraz społeczeństwa Polskiego, jego zacofania, nieuctwa i lenistwa. Mikołaj Doświadczyński wychowany przez guwernantów, woli oddawać się zabawom i hazardowi, a nie uczciwej pracy. W pogoni za cudzoziemską modą popada w degrengoladę moralną. Dopiero edukacja na wyspie Nipu, wskazuje mu sens życia, uczy sprawiedliwości, miłości i szacunku dla uczciwej pracy. Przewodnikiem jest dla niego mędrzec Xaoo, który uczynił z niego sługę i parobka. Doświadczenie życiowe, które zdobył bohater, powoduje jego wewnętrzną przemianę. Staje się pracowitym, wzorowym gospodarzem i opiekunem podwładnych.

Tagi: , , , , , , ,